[admin]

pwd
Drukuje bieżący katalog roboczy, czyli wyświetla na ekranie nazwę katalogu, w którym się znajduję.

hostname
Drukuje nazwę hosta (maszyny, na której aktualnie pracujesz). Użyj netconf (jako root) aby zmienić tą nazwę.

whoami
Drukuje moją nazwę użytkownika.

id username
Drukuje identyfikator użytkownika (uid) i jej/jego grupy (gid), efektywny id (jeśli jest różny od realnego) i dodatkowe grupy.

date
Drukuj albo zmień datę w systemie operacyjnym. Na przykład mógłbym zmienić datę i czas na 200-12-31 23:57, używając tej komendy
date 123123572000
By ustawić zegar sprzętowy (BIOS) z poziomu Linuksa, użyj komendy (jako root) setclock

time
Określa ilość czasu, który zużywa proces na wykonanie zdania + inne info. Nie myl jej z komendą date . Na przykład możesz nią sprawdzić jak długo zajmuje wyświetlenie zawartości katalogu:
time ls

who
Określa użytkowników zalogowanych w systemie.

w
Określa kto jest zalogowany w systemie, co kto robi, użycie procesora przez poszczególnych użytkowników, etc. Poręczna komenda, wykorzystywana w celach bezpieczeństwa.

rwho -a
(=zdalne who) Określa użytkowników zalogowanych na innych komputerach w sieci. Usługa rwho musi być włączona, żeby ta komenda działała. Jeśli nie jest, uruchom setup (sposób specyficzny dla RedHat'a) i jako root włącz "rwho".

finger nazwa_użytkownika
Informacje systemowe o użytkowniku. Zobacz finger root

last
Pokazuje listing uytkowników ostatnio logujących się na twój system. Bardzo dobry pomysł na jeden z elementów sprawdzania od czasu do czasu bezpieczeństwa systemu.

lastb
("=last bad" czyli "ostatnie złe") Pokazuje ostatnie złe (nieudane) logowanie do systemu.

history | more
Pokazuje ostatnie (z 1000 lub więcej) komend wykonanych z linii komend na bieżącym koncie. "| mode" powoduje, że ekran zatrzymuje się co jeden pełny ekran. By zobaczyć co inny użytkownik robić w systemie, zaloguj się jako root obejżyj jej/jego "historię". Histora jest przechowywana w pliku .bash_history w katalogu domowym użytkownika (owszem, w takim razie może być modyfikowana/kasowana).

uptime
Pokazuje ilość czasu od ostatniego restartu maszyny.

ps
(="drukuj status" lub "status procesów" [oryg. "print status", "proces status" - dop. tłum.]) Pokazuje listę procesów aktualnie działających i będących własnością akutalnego użytkownika.

ps axu | more
Pokazuje listę procesów aktualnie działających, nawet tych pozbawionych terminala sterującego, razem nazwą ich właściceli.

top
Stały wykaz aktualnie uruchomionych procesów, posortowanych według użycia procesora (najwięcej obciążające najpierw). Naciśnij <Ctrl>c by zakończyć.

gtop
ktop
(w X terminal'u) Dwa graficzne zamienniki top'a. Moim ulubionym jest gtop (dostarczany z gnome). W KDE ktom jest dostępny z "K-menu" pod "Użytki" - "Zarządca procesów".

uname -a
(= "Unix name" z opcją "all") Informacja o twoim (lokalnym) sewerze. Możesz także użyć guname (w terminalu X-window) by obejżeć ją w ładniejszej formie.

cat /etc/issue
Sprawdzisz w ten sposób jakiej dystrybucji używasz. Możesz umieścić swój własny tekst w tym pliku -- jest on wyświetlany w czasie logowania. Bardziej popularne jest jednak umieszczanie swoich własnych wiadomości wyświetlanych przy logowaniu w pliku /etc/motd ("motd"="message of the day" [czyli "wiadomość dnia" - dop. tłum.].

free
Informacja o pamici (w kilobajtach). Pamięć "shared" [wspódzielona - dop. tum.] to pamięć, która może być dzielona pomiędzy procesami (na przykład kod wykonywalny jest "shared). "Buffered' i "cached" to część, w której trzymane są części ostatnio otwieranych plików -- może ona być zwolniona, gdy proces wymaga więcej pamięci.

df -h
(=disk free) Drukuje informacje o wszystkich dyskach w systemie plików (w formie wygodnej dla człowieka).

du / -bh | more
(=użycie dysku) Drukuje dokłade informacje o tym , ile miejsca na dysku zajmuje każdy katalog, zaczynając od "/" (w fromie wygodnej dla człowieka).

cat /proc/cpuinfo
Cpu info-- pokazuje to zawartość pliku cpuinfo. Zwróć uwagę, że pliki w /proc nie są realnymi plikami -- są to "zaczepki" [oryg. hooks -dop. tłumacza], które pozwalają oglądać informacje dostępne dla jądra.

cat /proc/interrupts
Pokaż używane przerwania. Możesz potrzebować tej wiedzy przed włożeniem nowego sprzętu.

cat /proc/version
Wersja Linuksa i inne info.

cat /proc/filesystems
Pokazuje rodzaje systemów plików aktualnie używanych.

cat /etc/printcap |more
Pokazuje konfigurację drukarek.

lsmod
(= "list modules". Jako root, użyj /sbin/lsmod by wykonać tą komendę jeśli jesteś zalogowany jako inny użytkownik). Pokazuje aktualnie załadowane moduły jądra.

set|more
Pokazuje aktualne środowisko użytkownika.

echo $PATH
Pokazuje zawartość zmiennej środowiskowej "PATH". Ta komenda może być użyta do sprawdzania wartości innych zmiennych środowiskowych. Użyj "set" by zobaczyć całe środowisko.

dmesg | less
Drukuje wiadomości jądra (zawartość tak samo zwanego bufora kernela). Naciśnij "q" by wyjść z "less". Użyj less /var/log/dmesg by zobaczyć jakie "dmesg" zostało zrzucone do tego pliku zaraz po starcie systemu.

chage -l my_login_name
Pokazuje informacje o wygasaniu ważności mojego hasła.